Bieżeństwo.pl znów z drodze :)

29 września będziemy rozmawiać o bieżeństwie na Festiwalu im Zygmunta Haupta w Gorlicach

Po długim lecie znów ruszamy na spotkania autorskie. Będziemy wszędzie: i w górach, i nad jeziorami, i nad morzem. Zapraszamy!!!!

29 września (sobota), godz. 16.00, GORLICE, Miejska Biblioteka Publiczna, ul. Jagiełły 1.  Spotkanie odbywa się w ramach Festiwalu im. Zygmunta Haupta,poprowadzi je Marek Dziedziak.

25 października (czwartek), godz. 17, SUWAŁKI, Biblioteka Publiczna im. Marii Konopnickiej.

23 listopada (piątek), godz. 18, SOPOT, Sopoteka, Sopot Centrum, II. p, ul. Tadeusza Kościuszki 14

Aktualne informacje o spotkaniach znajdują się w zakładce/banerze po prawej stronie, czyli tu: https://biezenstwo.pl/2016/11/02/spotkania-autorskie/

 

Reklamy
Opublikowano Bez kategorii | Dodaj komentarz

Premiera spektaklu „Bieżenki”

8 czerwca, piątek, Uniwersyteckie Centrum Kultury w Białymstoku

Spektakl ma charakter otwartego, partycypacyjnego działania scenicznego, do którego zaproszone zostały osoby chcące się podzielić wspomnieniami związanymi z bieżeństwem – wojennym uchodźstwem ludności, głównie prawosławnej, z zachodnich rubieży ówczesnego Imperium Rosyjskiego (w tym terenów Podlasia), jakie miało miejsce w 1915 roku. Ich postpamięciowe opowieści ogniskują się wokół kobiet: matek, ciotek, babć, prababć, sąsiadek. Ważny kontekst spektaklu stanowi książka Anety Prymaka-Oniszk „Bieżeństwo 1915. Zapomniani uchodźcy” – sam reportaż, jak też zawarte w nim fotografie, wykorzystane jako „wyzwalacze” indywidualnych historii.

Katarzyna Niziołek / kuratorka projektu: „Struktura spektaklu, a przede wszystkim jego zawartość zależeć będzie od uczestników, od tego, co zechcą wnieść do przedsięwzięcia, czym się podzielić i w jaki sposób. Na razie mamy tylko kilka punktów nawigacyjnych: reportaż Anety Prymaka-Oniszk, jako pretekst do podjęcia tematu, zdjęcia z książki, wokół których chcielibyśmy skonstruować wydarzenie, zaangażowanie kobiet, które zgłosiły się do projektu, by opowiedzieć historie swoich babć, prababć, ciotek, sąsiadek”.

Katarzyna Sawicka-Mierzyńska / kuratorka projektu: „Ważnym tematem są też dla nas same mechanizmy powstawania i przekazywania wspomnień, stąd w spektaklu pojawią się sceny o charakterze „metatekstowym”, problematyzujące tę kwestię. Chcemy zaprosić uczestników i widzów nie tylko do przeżywania przeszłości, ale też zastanowienia się nad samą pracą pamięci, jej przebiegiem, zakłóceniami, konsekwencjami”.

W przedstawieniu wystąpią:
Marta Diemianiuk
Helena Dudel
Anna Gryniewicka
Anna Kondratiuk
Dorra Ostrożańska
Ksymena Wojtkowska
Iwona Zinkiewicz

Reżyseria:
Michał Stankiewicz

Kuratorki:
Katarzyna Niziołek
Katarzyna Sawicka-Mierzyńska
Danuta Zawadzka

WSTĘP WOLNY

Organizatorzy: Pracownia Sztuki Społecznej i Zespół Badań Regionalnych Uniwersytetu w Białymstoku

Partnerem wydarzenia jest Wydawnictwo Czarne.

Projekt „Bieżenki” realizowany jest przez Fundację Uniwersytetu w Białymstoku Universitas Bialostocensis dzięki wsparciu z budżetu Samorządu Województwa Podlaskiego (Wrota Podlasia) oraz Rektora Uniwersytetu w Białymstoku, w ramach XVI Podlaskiego Festiwalu Nauki i Sztuki.

Plakat:
Lucjusz Sawicki (Sztaf)

Więcej: https://www.facebook.com/events/190918581554705/

Opublikowano Bez kategorii | Dodaj komentarz

Od bieżeństwa do wymiany ludności – zbieram wspomnienia

Tzw. repatrianci z Rudki na Białorusi w drodze do Polski, 1946. Fot. John Vachon. Czy istnieją też zdjęcia przesiedlanych do ZSRR mieszkańców Białostocczyzny? Nie udało mi się dotychczas takich znaleźć.

Ledwo zdążyli odbudować swoje domy. Dopiero co odchowali urodzone po powrocie z bieżeństwa dzieci. I znów wielka polityka zatrzęsła ich życiem. I ponownie ich historia „wyleciała” ze zbiorowej pamięci. Przynajmniej tej oficjalnej.

1 września 1939 roku wszyscy mieszkańcy ówczesnej Polsku usłyszeli: wojna! Większość bieżeńców 1915 roku doświadcza najpierw sowieckich rządów – 17 września na wschodnie tereny ówczesnej Rzeczpospolitej wkracza Armia Czerwona, przyłączając je do Związku Radzickiego i wprowadzając stalinowski terror. 22 czerwca 1941 roku nadchodzą hitlerowcy: mordowanie Żydów, pacyfikacje wsie, wywożenie młodzieży na roboty przymusowe. Latem 1944 roku te ziemie zajmuje Armia Czerwona. Ale „wyzwolenie” dla ludności nie przynosi spokoju.

9 września 1944 roku PKWN i Białoruska SRR podpisują umowę o wymianie ludności: Polaków mieszkających  w granicach BSRR na Białorusinów z województwa białostockiego. (Trwa też „wymiana ludności” litewskiej i – w szczególnie okrutny sposób – ukraińskiej.) Z szacowanych na 150 tys.  Białorusinów wyjeżdża – nie zawsze z własnej woli, choć akcja ma być dobrowolna – ok. 30 tys. W zdecydowanej większości bieżeńców 1915 roku. Doświadczenie bieżeństwa – jak wynika ze znanych mi relacji – zwykle zniechęca do wyjazdu ze swojej ziemi.

To wydarzenie – choć przemilczane w oficjalnej historii – budzi ogromne emocje. Trudno się temu dziwić. Dopiero od niedawna – właściwie od ukazania się książki Marcina Zaremby „Wielka Trwoga. Polska 1944-1947. Ludowa reakcja na kryzys” – rozmawiamy o tym okresie z perspektywy codzienności i ludzkich losów, a nie heroizmu i męczeństwa. W całej Polsce nie jest to rozmowa łatwa. Na Białostocczyźnie – terenie wielokulturowym – jest ona jeszcze trudniejsza. Linii potencjalnych podziałów jest tu przecież więcej. A na tę historię składa się też wiele spraw drażliwych, nie poruszanych w przestrzeni publicznych: polityka II Rzeczpospolitej wobec mniejszości narodowych, reakcja mniejszości na przyjście Sowietów, wygrywanie podziałów narodowościowych przez hitlerowców i wreszcie chyba najtrudniejsze czasy powojenne: rola podziemia w nakłanianiu do wyjazdów na wschód i udział mniejszości w strukturach komunistycznych.

Zbieram wspomnienia na temat tego czasu – od bieżeństwa 1915 do lat po II wojnie światowej. Co przeżyły Wasze rodziny? Jakie historie zachowały się w rodzinnej pamięci? Zależy mi na wszystkich wspomnieniach – zarówno tych spisanych (a także na fotografiach i dokumentach) jak i na rozmowach. Opowiadanych z perspektyw różnych grup lokalnej ludności – chcę poznać różne racje i punkty widzenia. Osobom niechętnym ujawnianiu swojej tożsamości gwarantuję anonimowość.

Proszę pisać na adres: aneta.prymaka@gmail.com

Na ich podstawie – dzięki stypendium artystycznemu Marszałka Województwa Podlaskiego – powstanie cykl reportaży. 

Opublikowano Bez kategorii | Dodaj komentarz

Magazyn Pismo: „Powstanie wybuchnie tej wiosny”

Jest rok 1923. Bieżeńcy, którzy wrócili na swoją ziemię, walczą o przetrwanie. „Zamach stanu! – piszą gazety. Wiejska nauczycielka do spółki z aktorem buntują chłopów i chcą oderwać od Polski zachodnią Białoruś wraz z Białostocczyzną!”

Podczas procesu z Białymstoku adwokaci będą mówić, że to wszystko przez bieżeństwo.
Czy na pewno? Czy podgrzewanie ówczesnego strachu przed wszystkim, co idzie ze wschodu (uzasadniony) nie służy do tego, by ukryć coś innego?

O tym m.in. próbowałam napisać w kwietniowym Magazynie Pismo. Wiosenno-wielkanocny szał sprawił, ze dzielę się tym dopiero teraz… Ale Magazyn Pismo wciąż w kioskach i w sieci. Czytajcie!
https://magazynpismo.pl/powstanie-wybuchnie-tej-wiosny/

Opublikowano Bez kategorii | Dodaj komentarz

Order św. Marii Magdaleny

Książka „Bieżeństwo 1915. Zapomniani uchodźcy” nagrodzone  w niezwykły sposób.

„Za pracę na rzecz ocalenia przed zapomnieniem wydarzeń w roku 1915 związanych z przymusowym uchodźstwem naszych Przodków z własnej ziemi” jego autorka, Aneta Prymaka-Oniszk, otrzymała Order św. Równej Apostołom Marii Magdalenie. To najwyższe odznaczenie nadawane od 46 kat przez Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny za pracę dla dobra Cerkwi i bliźniego.

Bieżeńcy są przodkami większości współczesnych polskich prawosławnych. Uchodźstwo sprzed 100 lat najmocniej dotknęło mieszkańców ówczesnej guberni grodzieńskiej – powiatów białostockiego, bielskiego, sokólskiego (dziś to największe skupisko prawosławnych w Polsce). Bieżeństwo, choć do niedawna zapomniane w naszej oficjalnej historiografii (białoruskiej, ukraińskiej czy rosyjskiej zresztą też), jest jednym z wydarzeń budujących tożsamość dzisiejszych prawosławnych w Polsce.

Opublikowano Bez kategorii | Dodaj komentarz

Ukraińskie spojrzenie

Recenzja książki „Bieżeństwo 1915. Zapomniani uchodźcy” w ukraińskim piśmie naukowym „Zeszyty Narodowoznawcze” 

http://nz.ethnology.lviv.ua/archiv/2017-6/38.pdf

Opublikowano Bez kategorii | Dodaj komentarz

Naukowo o „Bieżeństwie 1915”

Naukowe spojrzenie na książkę „Bieżeństwo 1915”. Wpisanie jej w szerszy kontekst literacki i historiozoficzny. Pamięć i zapominanie, postpamięć, zobowiązanie. Może kogoś zainteresuje?

https://pressto.amu.edu.pl/index.php/pi/article/view/11661

Opublikowano Bez kategorii | Dodaj komentarz